در ادبیات اقتصادی، طلا معمولاً پناهگاه امن سرمایهگذاران در زمان سقوط بازارهای سهام شناخته میشود. هنگامی که شاخصهای بورس افت میکنند و سرمایهگذاران نسبت به آینده اقتصاد نگران میشوند، انتظار میرود بخشی از نقدینگی از بازار سهام خارج و به سمت طلا، اوراق کمریسک یا داراییهای امن حرکت کند. با این حال، اتفاقی که طی روزهای گذشته در بازارهای جهانی رخ داد، با این الگوی سنتی تفاوت داشت.در یک هفته، سهام شرکتهای فناوری آمریکا، طلا، نقره و رمزارزها همگی تحت فشار قرار گرفتند. نزدک ۱۰۰ که بخش قابلتوجهی از آن را غولهای فناوری تشکیل میدهند، ۴/۱۰درصد افت کرد. سهام تراشهسازان نیز بیش از ۱۷درصد کاهش یافت و بازار سهام تایوان، بهعنوان یکی از مهمترین مراکز تولید تراشه جهان، یکی از سنگینترین افتهای هفتگی خود از سال۱۹۹۰ را تجربه کرد.از سوی دیگر، اونس طلا به پایینترین سطح ۱۴ ماه اخیر رسید و بیتکوین نیز مرز روانی ۶۰ هزار دلار را از دست داد. این وضعیت برای سرمایهگذارانی که طلا یا رمزارز را بهعنوان پوشش ریسک سهام خریداری کرده بودند، پرسش مهمی ایجاد کرد که چرا این بار داراییهایی که باید نقش پناهگاه امن را ایفا میکردند، خودشان با موج فروش مواجه شدند؟
صورتحساب سنگین هوش مصنوعی برای والاستریت
مهدی بنیاسدی، کارشناس اقتصادی در گفتوگو با خبرنگار قدس درباره دلایل این ریزش گفت: بخش مهمی از نگرانیهای اخیر بازار به هزینههای سنگین سرمایهگذاری در حوزه هوش مصنوعی مربوط میشود. شرکتهای بزرگ فناوری در ماههای گذشته میلیاردها دلار برای خرید تراشه، توسعه مراکز داده و ایجاد زیرساختهای پردازشی هزینه کردهاند، اما درآمدی که قرار است این سرمایهگذاریها را جبران کند، ممکن است چند سال بعد بدست آید.وی افزود: قیمت سهام شرکتهای فناوری فقط بر اساس درآمد فعلی آنها تعیین نمیشود، بلکه بازار، سودآوری آینده شرکتها را نیز پیشخور میکند. بنابراین اگر تعداد کاربران و مشتریان مطابق انتظار افزایش یابد، اما سودآوری پروژههای هوش مصنوعی دو یا سه سال دیرتر از پیشبینیها محقق شود، سهامداران ممکن است ارزشگذاریهای قبلی را بیش از حد خوشبینانه بدانند. اکنون سرمایهگذاران میپرسند آیا درآمدهای آینده شرکتهای فناوری با سرعتی که بازار انتظار دارد، محقق میشود یا خیر.به گفته وی، شرکتهای فناوری برای توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی در زمان حاضر هزینه میکنند، اما تحقق درآمد و سود این سرمایهگذاریها قطعی و فوری نیست. همین فاصله میان هزینههای امروز و درآمدهای احتمالی آینده، حساسیت بازار را افزایش داده است.
افت تراشهسازان؛ علامت نگرانی درباره تقاضای آینده
سهام تراشهسازان در آمریکا طی یک هفته ۱/۱۷درصد و بازار سهام تایوان نیز نزدیک به ۱۷درصد افت کرد. بنیاسدی با اشاره به این پیوند زنجیرهای خاطرنشان کرد: تعویق در ساخت مراکز داده در آمریکا، بهطور مستقیم سفارش تراشه و تجهیزات را در شرق آسیا عقب میاندازد؛ بنابراین بازار نگران کاهش سفارشهای آینده است.به گفته وی، گزارشهای فصل بعد مشخص خواهد کرد که آیا این ریزش حاصل کاهش واقعی برنامههای توسعه شرکتهاست یا صرفاً واکنشی هیجانی؛ مسئلهای که تداوم یا توقف فشار بر سهام فناوری را رقم میزند.
ریزش از غولهای فناوری عبور کرد
افت بازار سهام آمریکا به شرکتهای بزرگ محدود نماند؛ شاخص S&P ۵۰۰ حدود ۶/۸درصد، داوجونز ۸درصد و شاخص شرکتهای کوچک (راسل ۲۰۰۰) ۵/۷درصد افت کرد.
این کارشناس اقتصادی با اشاره به افت راسل ۲۰۰۰ گفت: اینکه شرکتهای کوچکترِ بیبهره از رونق هوش مصنوعی نیز با افت سهام مواجه شدهاند، نشان میدهد سرمایهگذاران در حال کاهش ریسک در کل سبد دارایی خود هستند.
به گفته وی، ارزیابی وضعیت اقتصاد آمریکا نیازمند بررسی تغییرات آینده در سفارشها، تولید و اشتغال است؛ چراکه فاصله میان افت تابلوهای بورس و تصمیمهای واقعی شرکتها، همان نقطهای است که نشانههای رکود یا رشد را آشکار میکند.
چرا طلا هم در موج فروش گرفتار شد؟
بنیاسدی درباره علت کاهش قیمت طلا تصریح کرد: خروج سرمایه از بازار سهام الزاماً به معنای ورود آن به طلا نیست. سرمایهگذاری که تصمیم میگیرد ریسک سبد خود را کاهش دهد، ممکن است پولش را نقد نگه دارد یا آن را به اوراق خزانهداری آمریکا منتقل کند. در چنین شرایطی، حتی طلا نیز ممکن است با کاهش تقاضا مواجه شود.
وی افزود: در هفته گذشته شاخص دلار به بالاترین سطح ۱۹ ماهه رسید. افزایش ارزش دلار موجب میشود خرید طلا برای سرمایهگذارانی که درآمدشان به ارزهای دیگر است، گرانتر شود. بنابراین بخشی از تقاضای بینالمللی طلا کاهش پیدا میکند.
وی با اشاره به اینکه بازده اوراق ۱۰ ساله خزانهداری آمریکا در بخشی از معاملات حدود ۱۷/۰ واحد درصد کاهش یافته است، خاطرنشان کرد: از آنجا که قیمت اوراق و بازده آنها در جهت مخالف حرکت میکند، کاهش بازده به معنای افزایش تقاضا برای اوراق است. بنابراین بخشی از سرمایهای که در شرایط عادی میتوانست وارد طلا شود، به سمت اوراق خزانه رفت.
بیتکوین زیر ۶۰ هزار دلار؛ اتر آسیبپذیرتر شد
همزمان با سقوط سهام فناوری و طلا، بازار رمزارزها نیز با فشار فروش مواجه شد. بیتکوین در یکی از معاملات روزهای گذشته، از محدوده ۶۱ هزار و ۹۰۰ دلار به حدود ۵۸ هزار و ۸۰۰ دلار رسید و نزدیک به ۵درصد افت کرد. اتر، رمزارز شبکه اتریوم نیز از حدود هزار و ۷۵۶ دلار به هزار و ۶۲۰ دلار کاهش یافت. بنیاسدی گفت: افت اتر در این بازه حدود ۷/۷درصد بود؛ یعنی سرمایهگذاری با مبلغ مشابه در اتر، تقریباً یکونیم برابر سرمایهگذاری در بیتکوین زیان دیده است. این تفاوت نشان میدهد در دورههای افزایش ریسک، رمزارزهای بزرگ اما کمثباتتر معمولاً با فشار فروش بیشتری مواجه میشوند.
وی افزود: برای تحلیل بازار بیتکوین، نباید فقط به شکستهشدن مرز ۶۰ هزار دلار توجه کرد. جریان ورود و خروج سرمایه از صندوقهای قابلمعامله بیتکوین اهمیت بیشتری دارد. اکنون یک مدیر سرمایه میتواند سهام فناوری و واحدهای صندوق بیتکوین را همزمان در سبد خود داشته باشد و زمانی که تصمیم به کاهش ریسک میگیرد، ممکن است هر دو دارایی را بهطور همزمان بفروشد.بنیاسدی ادامه داد: در چنین شرایطی، حتی اگر در شبکه بیتکوین اتفاق جدیدی رخ نداده باشد، خروج پول از صندوقها میتواند فشار فروش را تشدید کند. به همین دلیل، تداوم خروج سرمایه از صندوقهای بیتکوین طی چند روز، اطلاعات مهمتری درباره ماندگاری ریزش ارائه میدهد تا عبور لحظهای قیمت از یک مرز روانی.
نفت میان نگرانی از رکود و خطر اختلال در عرضه
در حالی که بازار سهام، طلا و رمزارزها در مسیر نزولی حرکت کردند، بازار نفت رفتار متفاوتی داشت. هر بشکه نفت برنت در آخرین معاملات هفته با رشد روزانه ۶۴/۰درصدی در محدوده ۹۲ دلار و ۵۷ سنت معامله شد؛ هرچند برایند هفتگی آن همچنان حدود ۴درصد منفی بود.
این کارشناس بازار درباره این تفاوت گفت: بازار نفت همزمان از دو نیروی متضاد اثر میپذیرد. از یک طرف، ضعف اقتصاد جهانی میتواند در ماههای آینده تقاضا برای نفت را کاهش دهد. از طرف دیگر، نگرانی درباره درگیریهای منطقهای و احتمال اختلال در عرضه یا عبور نفتکشها، قیمت نفت تحویلی در کوتاهمدت را افزایش میدهد.وی افزود: برای ایران، بالا رفتن قیمت جهانی نفت بهتنهایی به معنای افزایش درآمد ارزی نیست. باید قیمت واقعی فروش، میزان صادرات، هزینه حملونقل، امکان تحویل محموله و میزان ارز وصولشده را همزمان بررسی کرد. ممکن است قیمت نفت در بازار جهانی افزایش یابد، اما اختلال در حملونقل یا دشواری در وصول درآمد، مانع از تبدیل این افزایش قیمت به درآمد واقعی برای صادرکننده شود.
اثر افت اونس بر طلای ایران
بنیاسدی همچنین توضیح داد: اگر اونس جهانی در یک بازه ۵/۹درصد افت کند، با ثابتماندن سایر عوامل، نرخ دلار باید حدود ۵/۱۰درصد افزایش یابد تا ارزش پایه ریالی طلا به سطح قبلی بازگردد. اما اگر دلار در همان مدت فقط ۵درصد گران شود، ارزش پایه طلا همچنان حدود ۵درصد پایینتر خواهد بود.
وی گفت: به همین دلیل ممکن است خبر افزایش نرخ دلار درست باشد، اما خریدار طلای ۱۸عیار همچنان در یک بازه زمانی مشخص زیان کند. هزینه ساخت، اجرت، حباب، مالیات و فاصله قیمت خرید و فروش نیز میتواند نتیجه نهایی را برای خریدار تغییر دهد.
این کارشناس بازار درباره پیامدهای تحولات جهانی برای بورس تهران اظهار کرد: سهامدار ایرانی، بهخصوص سهامدار شرکتهای صادراتمحور، نباید فقط به قیمت جهانی کالاها یا نرخ ارز توجه کند. برای ارزیابی سودآوری یک شرکت مسی، معدنی یا پتروشیمی، باید سه متغیر اصلی بررسی شود؛ قیمت فروش محصول، مقدار فروش و نرخ تسعیر درآمد صادراتی.
وی افزود: اگر قیمت جهانی مس کاهش یابد، اما مقدار فروش شرکت ثابت بماند و نرخ ارز افزایش پیدا کند، بخشی از زیان قیمت جهانی میتواند جبران شود. اما اگر همزمان با کاهش قیمت جهانی، سفارش مشتریان و حجم فروش شرکت نیز پایین بیاید، سودآوری از دو طرف تحت فشار قرار میگیرد.
بنیاسدی ادامه داد: گزارشهای فروش ماهانه شرکتها در این زمینه اهمیت زیادی دارد. این گزارشها نشان میدهد نگرانیهای موجود در بازارهای جهانی، فقط در سطح قیمت سهام باقی مانده یا به درآمد واقعی شرکتها نیز منتقل شده است. کاهش حجم فروش، افت نرخ فروش یا افزایش موجودی انبار میتواند نشانهای از انتقال رکود جهانی به اقتصاد واقعی باشد.
با این حال، افت یکهفتهای بازارها بهتنهایی نمیتواند وقوع رکود یا تغییر قطعی مسیر اقتصاد جهانی را ثابت کند، اما زنگ هشدار مهمی درباره ارزشگذاری شرکتهای فناوری، هزینههای سنگین توسعه هوش مصنوعی و احتمال کاهش تقاضای آینده را به صدا درآورده است. برای تشخیص اینکه این ریزش یک واکنش موقت و هیجانی بوده یا آغاز یک روند عمیقتر، باید گزارشهای بعدی سفارش شرکتها، میزان سرمایهگذاری، آمار اشتغال، جریان سرمایه صندوقهای بیتکوین و گزارش فروش شرکتهای صادراتمحور را دنبال کرد. درنهایت، آنچه جهت بازارها را مشخص میکند، نه فقط افت قیمتها در یک هفته؛ بلکه اثر این افت بر تصمیمهای واقعی شرکتها و درآمد اقتصادهاست.





نظر شما